Oczarował sanację, pokochali go w PRL. Wybudował ikoniczne budynki w Polsce

Bohdan Pniewski urodził się 27 sierpnia w Warszawie, w rodzinie o tradycjach ziemiańskich Jego kariera rozwijała się w Drugiej Rzeczpospolitej, kiedy zaprojektował budynek Sądów Grodzkich czy przeprowadził modernizację Pałacu Brühla. Po wojnie dołączył do Biura Odbudowy Stolicy. Odpowiadał za rozbudowę kompleksu Sejmu, Teatr Wielki czy siedzibę Polskiego Radia.

Ujawniono przyczynę śmierci Jana Frycza. Prosto z teatru jeździł na zabiegi

Zobacz również

"Bohdan Pniewski był niewątpliwie architektem władzy i zachował tę pozycję zarówno w Polsce międzywojennej, jak i w PRL, jego kariera kwitła w obu systemach. To historia, która wykracza poza architekturę, a wiąże się z jedną z kluczowych kwestii dla historii Polski XX wieku, to znaczy uwikłania w politykę, w totalitaryzmy, twórcy działającego w różnych systemach politycznych. I to największa zagadka biograficzna - jakim cudem człowiek, który był wręcz nadwornym architektem władzy przedwojennej, zachował, a wręcz moim zdaniem jeszcze umocnił swoją pozycję w Polsce Ludowej" - opowiadał w 2021 roku Grzegorz Piątek autor książki "Niezniszczalny. Bohdan Pniewski. Architekt salonu i władzy".

"Architekt władzy"

Bohdan Pniewski był jednym z założycieli działającego do dzisiaj Stowarzyszenia Architektów Polskich (obecnie SARP). W 1927 roku wszedł w skład tymczasowego zarządu organizacji. Choć w 1934 roku wystąpił oficjalnie po stronie Piłsudczyków, autor jego biografii zwraca uwagę, że "gdyby historia potoczyła się inaczej i Polską rządziliby endecy, Pniewski równie dobrze odnalazłby się jako architekt władzy".

Hotel Patria w Krynicy Zdrój

Przedwojenna kariera Bohdana Pniewskiego

Bohdana Pniewskiego ma swoje początki w projektach przygotowywanych na wystawy oraz koncepcjach prywatnych willi. W tym okresie powstały dwie kolonie szeregowych domów: kolonia Słońce przy ul. Madalińskiego na Mokotowie oraz Strzecha Urzędnicza przy ul. Kochowskiego i Niegolewskiego na Żoliborzu. Na początku lat 30. powstały również Brama na Wystawę Sanitarno-Higieniczną w Warszawie, Pawilon Pięknej Pani dla warszawskiej firmy odzieżowej B. Herse na Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu oraz Willa Zalewskich na warszawskiej Saskiej Kępie. Z czasem projektował coraz więcej budynków użyteczności publicznej np. budynek Sądów Grodzkich na Lesznie w Warszawie. Jednak na drodze do realizacji wielu z jego projektów z tamtego czasu stanął wybuch II wojny światowej. Do teczki koncepcji niezrealizowanych zalicza się m.in. Świątynię Opatrzności na Polu Mokotowskim (wygrane konkursy w latach 1930 i 1931) czy kompleks gmachów Polskiego Radia na Mokotowie.

Przełom w przedwojennej karierze Bohdana Pniewskiego

Pierwszym gmachem władzy zaprojektowanym przed II wojną światową według pomysłu Pniewskiego był budynek poselstwa polskiego w Sofii z 1934 r. Jednak to projekt modernizacji pałacu Brühla, który miał zostać siedzibą Ministerstwa Spraw Zagranicznych z nowym skrzydłem mieszkalnym dla ministra spraw zagranicznych Józefa Becka i jego rodziny, otworzył mu drzwi do tworzenia architektury dla najważniejszych w kraju. W 1937 r. Pniewski wraz ze Stanisławem Brukalskim dostał angaż przy tworzeniu polskiego pawilonu na Wystawę Światową w Paryżu. Architekt zaprojektował też sanatorium Patria w Krynicy-Zdrój, powstały w 1934 r. na zlecenie Jana Kiepury - najnowocześniejszy i najbardziej luksusowy pensjonat w Polsce. Pod koniec lat 30. powstała willa własna architekta przy al. Na Skarpie zlokalizowana w Parku im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego w Warszawie. Na swoje potrzeby zaadaptował i przeprojektował XVIII-wieczny budynek projektu Szymona Bogumiła Zuga. Teraz jest tam siedziba Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk.

Anna Polony zaskakująco o urodzie i małżeństwie. "Znalazł sobie lepszą żonę, młodszą i warszawską"

Zobacz również

Powojenne prace Bohdana Pniewskiego

Podczas wojny Bohdan Pniewski mieszkał w różnych lokalizacjach w Warszawie i okolicznych miejscowościach, a także Kielcach. Uczył studentów konspiracyjnej Akademii Sztuk Pięknych i tajnego Wydziału Architektury. Po wojnie powołano go do komisji przy kierownictwie Biura Odbudowy Stolicy opiniującej projekty i rozwiązania architektoniczne. Został autorem remontu gmachu w alei Niepodległości i 6 sierpnia (obecnie Nowowiejskiej), w celu zaadaptowania go na siedzibę Ministerstwa Komunikacji. W ten sposób został twórcą pierwszego wieżowca w powojennej Warszawie. Jednym z najważniejszych powojennych projektów architekta była rozbudowa kompleksu budynków Sejmu. Wtedy powstały też gmach Polskiego Radia, Teatr Wielki oraz znajdujące się przy placu Powstańców Warszawskich Dom Chłopa i gmach Narodowego Banku Polskiego jego autorstwa. Pniewski wypracował własny styl architektoniczny nazywany "pniewszczyzną". "Występuje w stolicy tam, gdzie ludzie ważni zajmują się ważnymi sprawami - rządzą, administrują, obradują, przemawiają, występują, przyznają sobie nagrody, uwieczniają się; tam, gdzie performują stołeczność" - napisał Piątek. Bohdan Pniewski zmarł 5 września 1965 roku w Warszawie.