"Noce i dnie" to kultowy polski film czasów PRL oraz arcydzieło polskiej literatury. Pierwszy swoją premierę miał w 1975 roku i wyreżyserował go Jerzy Antczak. Z kolei powieść napisała Maria Dąbrowska. Do dziś książka ta uchodzi za najlepszą powieść epicką w dwudziestoleciu międzywojennym.
Jak powstawała powieść "Noce i dnie"?
Pierwsze przymiarki do napisania powieści "Noce i dnie" Maria Dąbrowska rozpoczęła w drugiej połowie lat 20. XX wieku. Powieść ta początkowo ukazywała się w czasopiśmie "Kobieta Współczesna" i nosiła tytuł "Domowe progi". Maria Dąbrowska postanowiła jednak zmienić tytuł, bo uznała, że zawężał temat do toczącego się w domu Niechciców życia rodzinnego.
Gdy w kolejnych tomach to Barbara Niechcic stała się główną postacią tejże powieści, pisarka uznała, że lepszy tytuł to "Kłopoty pani Barbary". Jej fragmenty ukazały się w 1929 roku w "Gazecie Zachodniej". Ostatecznie powieść wydana została pod tytułem "Noce i dnie".
Kto był pierwowzorem Barbary Niechcic?
Okazuje się, że główna bohaterka, czyli Barbara Niechcic, miała swój pierwowzór. Kobieta, której losy posłużyły jako kanwa tej powieści Marii Dąbrowskiej, to matka pisarki. Nazywała się Ludomira Szumska, z domu Gałczyńska. Kiedy Maria Dąbrowska zaczynała pracę nad powieścią, która sięgała do czasów po powstaniu styczniowym, postanowiła zebrać jak najwięcej wspomnień z tamtych lat.
Poprosiła, więc o pomoc swoją matkę, która chętnie zebrała to, co pamiętała w pamiętniku liczącym 32 strony. Wspomnienia te obejmowały czas od 1868 roku do 1888, gdy zamieszkała w Russowie. Na odwrocie Dąbrowska napisała: "To jest źródło »Nocy i dni«, spisany dla mnie w 1925 r. »Pamiętniczek mojej matki«".
Co łączyło Barbarę Niechcic z jej pierwowzorem?
Matka pisarki, która była pierwowzorem Barbary Niechcic, spisała w pamiętniku pieśni śpiewane w tamtych latach, przytoczyła treści listów, które wymieniała z siostrą i siostrzenicami. Ludomira musiała pójść do pracy, bo jej ojciec jako dzierżawca nie radził sobie finansowo, więc byli ubodzy. Matka Marii Dąbrowskiej mieszkała też w Warszawie i uczyła się tam kroju oraz szycia. Korzystała również z atrakcji, jakie miało do zaoferowania duże miasto. Chodziła do teatru, opery, czy koncerty. Pracowała również jako nauczycielka.
Czy Bogumił Niechcic też istniał naprawdę?
Gdy spędzała wakacje w Kluczborku poznała Józefa Szumskiego, swojego przyszłego męża i jak nietrudno się domyślić pierwowzór Bogumiła Niechcica. Podobnie jak bohater "Nocy i dni" tak i ojciec Marii Dąbrowskiej walczył w postaniu styczniowym. Nie chciał jednak o tym opowiadać. Pisarka wiedzę na ten temat zdobywała od innych.
Ślub Ludomiry i Józefa odbył się w 1884 roku. On miał 40 lat, ona 28. Tyle, ile literacka para, czyli Barbara i Bogumił, gdy powiedzieli sobie sakramentalne "tak". W dniu ślubu rodziców Marii Dąbrowskiej zmarł ojciec pana młodego. Para prosto ze ślubu pojechała na pogrzeb.
Podobnie jak Barbara Niechcic, tak i Ludomira Szumska, nie była szczęśliwa przez dwa pierwsze lata małżeństwa. Wraz z mężem mieszkała wówczas w Kluczborku. Podobnie jak Barbara nie była świadoma pracy w gospodarstwie. Jej pierwszy syn zmarł jako niemowlę. W powieści "Noce i dnie" pierwsze dziecko Niechciców, czyli Piotruś również umiera.
Co w powieści "Noce i dnie" zmieniła pisarka?
Matka pisarki, która była pierwowzorem Barbary dopiero po przeprowadzce do Russowa, gdzie jej ojciec był zarządcą majątku, poczuła się jak u siebie. Tam oprócz Marii, urodziła się również czwórka jej dzieci. Maria Dąbrowska dokonywała licznych przeróbek w powieści. Jedną z nich była liczba dzieci bohaterów "Nocy i dni". Zamiast piątki bohaterami była tylko trójka. Pamiętnik, na podstawie którego napisana została ta kultowa powieść Marii Dąbrowskiej do dziś można zobaczyć w Muzeum Marii Dąbrowskiej.
